Auteur: Bob Mijwaard
Geplaatst: 25-02-2010

Lang geleden, ik schat minimaal vijftien – twintig jaar terug, was een Geografisch Informatie Systeem nog een computer programma om enkel analyses mee uit te voeren. Vaak op een omslachtige wijze werden vlakken, lijnen en punten opgebouwd en deze topologie moest regelmatig door de gebruiker worden gekalibreerd met een build dan wel een clean commando. Wanneer je klaar was met de analyse moest het resultaat nog op een kaart worden geplot. Jazeker geplot, want printen was er toen nog niet bij. Zo'n plotter was eigenlijk niet meer dan een geautomatiseerde kleuter die lijntjes kon trekken en vlakken kon vullen; met een beetje geluk konden ook nog arceringen worden geproduceerd.
U zult begrijpen dat toen aan visualisatie in GIS nog niet veel aandacht werd gegeven. Het resultaat was belangrijker dan de presentatie; het aantal kleuren in een afbeelding was beperkt tot het aantal beschikbare plotterpennen in de carrousel, meestal zo'n acht.

Inmiddels zijn we vele generaties printers verder. Het aantal kleuren is nagenoeg onbeperkt, met arceringen wordt nauwelijks meer gewerkt en het formaat is gegroeid van A3 naar A0 of groter. Ook de huidige GIS pakketten zijn veel meer aandacht gaan besteden aan de presentatie en visualisatie. Voorgebakken legenda's, noordpijlen, windrozen, kaders en bonte kleurencombinaties zijn standaard in ruime mate voorhanden om een mooie kaart van de GIS analyse te kunnen presenteren.

Maar is er wat visualisatie betreft nu de laatste twee decennia wel zoveel veranderd en produceren we inmiddels wel cartografisch verantwoorde plaatjes met ons GIS. Zeker, de afbeeldingen zijn mooier geworden; achtergronden met satellietbeelden, Google Maps kaarten en luchtfoto's verlevendigen de kaart maar de echte informatie waar het om gaat, de uitkomsten van de analyses, zijn soms nog het ondergeschoven kindje. Een GIS-ser is geen cartograaf en dat zien we maar al te vaak af aan de kaart. Helaas is de GIS ontwikkelaar, en dan bedoel ik de makers van de GIS programma's, ook vaak geen cartograaf. Dus gebruik maken van de mogelijkheden die een GIS biedt levert niet per definitie een gedegen cartografisch product op.

Het wordt dus de hoogste tijd om in GIS minnend Nederland eens meer tijd te besteden aan visualisatie en presentatie volgens cartografische principes zodat we van kleuter kunnen uitgroeien tot volwassen kaartenmakers.